Wspomnienia syna ludu

Po ponad pół wieku przerwy wznowiono – w nowym opracowaniu – wspomnienia jednego ze współtwórców ludowej lewicy w Polsce.

Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego opublikowało niedawno książkę Teofila Kurczaka – „Wspomnienia”, z przedmową i przypisami prof. Wiesława Piątkowskiego, wieloletniego badacza dziejów postępowych inicjatyw chłopskich. Oznacza to, że wspomnienia Kurczaka wznowiono pierwszy raz od roku 1958, kiedy to ukazały się one w niewielkim nakładzie.

Teofil Kurczak (1877-1962) urodził się w chłopskiej rodzinie w Ostrowie nieopodal Łowicza. Zdobył tylko podstawowe wykształcenie formalne, ale kontynuował edukację jako zapalony samouk. Latem 1895 r. uczestniczył w kursie ogrodniczo-pszczelarskim w Warszawie, gdzie zetknął się z przedstawicielami postępowej inteligencji polskiej. Nawiązał współpracę z tym środowiskiem, najpierw jako publicysta skierowanego do ludu pisma „Zorza”. W 1902 r. w swoich rodzinnych stronach założył spółdzielnię mleczarską i propagował tworzenie kółek rolniczych. W tym samym roku rozpoczął współpracę z nielegalnym Ludowym Kołem Oświaty o profilu niepodległościowo-postępowym. W łonie tego środowiska w okresie poprzedzającym wybuch rewolucji 1905 r. utworzono Polski Związek Ludowy – Kurczak został wybrany do zarządu organizacji. PZL był pierwszą w Królestwie Polskim samodzielną inicjatywą polityczną chłopów i skierowaną do tej warstwy społecznej. Współpracował z czasopismami PZL „Zagon” i pomniejsze), a po rozbiciu organizacji przez władze carskie był współpracownikiem postępowych pism ludowych „Siewba” i „Zaranie”. W toku rewolucji 1905 r. brał udział w licznych inicjatywach społeczno-politycznych, m.in. w ruchu na rzecz obrony języka polskiego w szkolnictwie, na rzecz reformy rolnej itp. Pod koniec maja 1907 r. został aresztowany i osadzony w Cytadeli warszawskiej, a później wydalony z Królestwa Polskiego. Przebywał w Galicji do jesieni 1908 r., po powrocie został jednym z czołowych publicystów „Zarania” i działaczem ruchu zaraniarskiego, skupionego wokół tego czasopisma. W okresie I wojny światowej działał w ludowych organizacjach niepodległościowych, był członkiem władz utworzonego wówczas lewicującego Polskiego Stronnictwa Ludowego. Od stycznia 1918 r. był członkiem władz Związku Kółek Rolniczych Centralnego Towarzystwa Rolniczego. U schyłku I wojny światowej zorganizował w Łowiczu akcję rozbrajania wojsk niemieckich. Od roku 1919 poseł Sejmu Ustawodawczego wybrany z listy lewicowego „PSL „Wyzwolenie”. Od roku 1931 po zjednoczeniu działacz Stronnictwa Ludowego. W czasach okupacji i w PRL nie angażował się w aktywność polityczną.

Wznowione obecnie wspomnienia Teofila Kurczaka obejmują najbardziej aktywny okres jego życia – od młodości i zaangażowania się w działalność społeczną do początków lat 30., kiedy autor podupadł na zdrowiu i w mniejszym stopniu niż poprzednio mógł kontynuować taką aktywność.

Spis treści można przeczytać tutaj, a książkę zamówić u wydawcy.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *