Ukazała się monumentalna biografia zapomnianego socjalisty, patrioty, literata, działacza społecznego i żołnierza Legionów – Gustawa Daniłowskiego.

Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach ukazała się niedawno książka Grażyny Legutko pt. „Niespokojny płomień. Życie i twórczość Gustawa Daniłowskiego”. Książka nie tylko jest pierwszą rozprawą omawiającą koleje losu i dorobek Daniłowskiego, ale w dodatku imponuje objętością, licząc aż 509 stron.

Grażyna Legutko od lat naukowo zajmowała się biografią i twórczością Daniłowskiego, a rezultatem tych badań jest ponad trzydzieści rozpraw, wśród nich dwie książki: „Sacrum w oczach rewolucjonisty. O »Marii Magdalenie« Gustawa Daniłowskiego” (Kielce 2005) oraz obszerna antologia źródeł i materiałów historycznych „Bojownicy polskiej sprawy. Wacław Sieroszewski i Gustaw Daniłowski wobec myśli i czynu Józefa Piłsudskiego” (oprac. wspólnie z Idą Sadowską, Kielce 2007).

Jeden z recenzentów biografii Daniłowskiego, prof. dr hab. Stanisław Fita, napisał: „Rozprawa została oparta na bogatym i urozmaiconym materiale źródłowym. […]Wykorzystano liczne materiały rękopiśmienne i archiwalne [...], oprócz opracowań teoretyczno- i historycznoliterackich liczne studia i dokumenty historyczne. Tak rozbudowany warsztat badawczy budzi prawdziwy podziw [...]. Autorka odnowiła i szczęśliwie zrealizowała tradycyjny model monografii historycznoliterackiej, wykorzystując nowe narzędzia badawcze. [...] każdy sąd i każda informacja zostały potwierdzone rzetelnie rozpoznanym materiałem. Należy też podkreślić zalety stylu Autorki, dzięki czemu książka [...] może być atrakcyjną lekturą dla zainteresowanych czytelników”.

Z kolei prof. dr hab. Andrzej Z. Makowiecki stwierdził: „Prezentowana monografia należy na pozór do gatunku tradycyjnych opracowań typu »życie i twórczość« [...] [ale] układ składników biograficznych (życie) i interpretacyjnych (twórczość) jest tu zaprojektowany nie tradycyjnie, ale nowocześnie. Bowiem niezależnie od brzmienia podtytułu, autorka […] pokazuje »życiotwórczość« Daniłowskiego, tj. nierozerwalny związek biografii z twórczością [...]. W praktyce mamy więc do czynienia z równoległością narracji „życiowej” i „twórczej”. [...] przy okazji pisania o Daniłowskim i jego twórczości Grażynie Legutko udało się wypowiedzieć wiele ważnych stwierdzeń dotyczących klimatu myślowego i artystycznego Młodej Polski, jej uciążliwej samowiedzy »progu nowoczesności«, zaś konstrukcja wywodu i ogrom informacji zawartych w tej książce wystawiają jak najlepsze świadectwo umiejętnościom badawczym autorki”.

Gustaw Daniłowski (1871-1927) – pseudonim literacki Władysław Orwid. Pochodził z rodziny zesłanego w głąb Rosji powstańca styczniowego, od czasów studenckich w Warszawie i Charkowie działał w nielegalnych kółkach socjalistycznych. Od 1895 r. członek Polskiej Partii Socjalistycznej. Literat i publicysta, współpracownik m.in. „Głosu”, „Ogniwa” i „Prawdy”, współpracownik Stefana Żeromskiego, z którym w Nałęczowie prowadził działalność oświatową wśród ludu, wspólnie powołali tamże Uniwersytet Ludowy oraz stowarzyszenie oświatowe „Światło”. Uczestnik wydarzeń rewolucji 1905 r., podczas których w jego warszawskim mieszkaniu mieściło się biuro PPS. Po rozłamie w partii członek PPS – Frakcja Rewolucyjna. Więziony na Pawiaku za działalność polityczną, po uwolnieniu przebywał w Galicji, gdzie współpracował z prasą socjalistyczną („Trybuna”, „Naprzód”) oraz był autorem popularnych broszur biograficznych o bohaterskich działaczach polskiego ruchu socjalistycznego. Działacz Związku Strzeleckiego i Związku Walki Czynnej, po wybuchu wojny żołnierz I Brygady Legionów. W niepodległej Polsce urzędnik przy Naczelniku Państwa J. Piłsudskim. Wystąpił z PPS w roku 1927 wskutek różnicy zdań w kwestii stosunku do rządów Piłsudskiego. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Niepodległości. Autor licznych publikacji prasowych i książkowych – poeta, prozaik, biograf.

Książkę można nabyć w wydawnictwie: http://www.ujk.edu.pl

Na naszej stronie można natomiast zapoznać się już z dwoma tekstami Gustawa Daniłowskiego:

•  PPS-owskim zamachu na Skałłona
•  oraz o bohaterskim bojowcu PPS, Henryku Władysławie Baronie